Firma Eclipse z Houston wpuszcza do wyeksploatowanych złóż ropy mikroorganizmy, które zamieniają pozostałe w nich węglowodory w wodór. Pierwsze testy wypadły obiecująco, a niezależna analiza sugeruje, że mógłby to być najtańszy wodór na rynku, choć do skali przemysłowej droga jest jeszcze daleka.
Startup Eclipse zakończył miesięczny pilotaż na wyeksploatowanym polu naftowym w zachodnim Teksasie. Przez 30 dni bez przerwy produkował tam wodór z resztek ropy pozostałych w złożu. Według firmy takie złoże mogłoby dostarczać wodór przez 10–20 lat.
Punktem wyjścia jest niska efektywność tradycyjnego wydobycia. „Przy eksploatacji złoża ma się szczęście, jeśli wydobędzie się 40% ropy“ — mówi prezes firmy Prabhdeep Singh Sekhon, wcześniej związany z branżą naftową. Reszta węglowodorów zostaje w ziemi, bo ich wydobycie jest nieopłacalne. Eclipse chce z nich uzyskiwać wodór.
Jak działa technologia
Platforma firmy nosi nazwę RenovaStrata. Proces przebiega w kilku etapach:
- Kwalifikacja złoża — analiza geologii, przepływów płynów i warunków dla mikroorganizmów
- Wtłoczenie mikrobów — firma zbudowała bazę mikroorganizmów występujących w złożach i skomponowała z nich własną mieszankę; wprowadza ją wraz ze składnikami odżywczymi przez istniejącą infrastrukturę do zatłaczania wody
- Produkcja gazu — mikroby rozkładają resztki ropy i uwalniają gaz bogaty w wodór, który wypływa istniejącymi odwiertami
- Oczyszczanie — gaz zawiera też metan, CO₂ i parę wodną, więc trzeba go rozdzielić; wodę zatłacza się ponownie do złoża
Złoże pełni więc funkcję podziemnego bioreaktora. W teksańskim pilotażu gaz wtłoczony w jeden odwiert dotarł do drugiego, oddalonego o około 180 metrów. Wcześniejsza, mniejsza próba w kalifornijskim basenie San Joaquin w 2025 roku dała gaz zawierający do 40% wodoru. Test w Teksasie miał potwierdzić, że metoda sprawdza się także w trudniejszych warunkach geologicznych i chemicznych.
Koszty i emisje
Obecne metody produkcji wodoru mają poważne wady:
- Zielony wodór z elektrolizy jest drogi i zużywa dużo wody,
- Niebieski wodór z gazu ziemnego wymaga kosztownego wychwytywania CO₂,
- Złoty/Biały wodór geologiczny z naturalnych złóż wciąż nie dowiódł opłacalności.
Eclipse nie potrzebuje poszukiwań ani nowych odwiertów. „Mamy na polu zainwestowane miliardy dolarów, odwierty są wykonane, instalacje stoją“ — mówi Sekhon.
Analiza firmy doradczej Wood z września 2026 roku wskazuje, że po zwiększeniu skali koszt produkcji mógłby spaść do 0,56 dolara za kilogram, a emisyjność do 0,076 kg CO₂e na kilogram wodoru. Byłby to najtańszy sposób produkcji tego paliwa. Są to jednak wyniki modelowania przyszłej instalacji, a nie koszty potwierdzone w ciągłej produkcji. W materiałach firmy pojawiają się też wyższe wartości emisyjności, rzędu 0,30–0,35 kg CO₂ na kilogram.
Surowcem pozostają węglowodory, a proces uwalnia CO₂. Część zostaje pod ziemią, resztę trzeba wychwytywać, dlatego trafniej mówić o wodorze niskoemisyjnym niż w pełni czystym.
Druga szansa dla złóż
Dla operatorów naftowych metoda oznacza możliwość zarabiania na złożach, które miały stać się kosztem. „Pole, które miało stać się kosztem, może znów przynosić przychody, a zaślepienie odwiertów się odsuwa“ — mówi Depinder Sandhu z firmy serwisowej Weatherford, partnera wykonawczego projektu. Zastrzega, że technologia działa najlepiej na odwiertach jeszcze niezaślepionych, a do upowszechnienia potrzebne są przepisy pozwalające przestawić złoże na produkcję wodoru.
Geoffrey Ellis ze Stanforda, były badacz wodoru geologicznego w amerykańskiej służbie geologicznej, ocenia, że zwiększenie skali może być trudne. Przyznaje jednak, że potencjał surowcowy jest ogromny, bo w ziemi zalega mnóstwo niewydobywalnych węglowodorów.
Eclipse prowadzi rozmowy z deweloperami centrów danych, którzy chcą budować obok źródła energii, a także z firmami z sektora transportu ciężkiego, ciepła przemysłowego oraz produkcji nawozów i chemikaliów. Kolejnym etapem mają być wdrożenia obejmujące wiele odwiertów. Pierwszy projekt komercyjny ma powstać w ciągu dwóch, trzech lat.