Inwestorzy z Doliny Krzemowej ogłaszają nadejście ery, w której firmy będą sprzedawać przede wszystkim agentom AI, a nie ludziom. Najnowsze badanie Salesforce pokazuje jednak, że konsumenci chętnie słuchają rad sztucznej inteligencji, ale portfela powierzać jej na razie nie zamierzają.
Przez dekady handel dzielił się na dwa światy. Firmy sprzedawały innym firmom albo konsumentom, stąd skróty B2B i B2C. Od kilku miesięcy w branży coraz częściej pada trzeci, B2A, czyli business-to-agent. Zgodnie z tą wizją klientem, którego trzeba przekonać, staje się program działający w imieniu człowieka.
Wizja, która dojrzewała od roku
Elizabeth Buchanan, dyrektor handlowa firmy reklamowej Rokt, pisała o tym w Fast Company już w sierpniu 2025 roku. Przedstawiła scenariusz, w którym agent przed wyjazdem nad jezioro sprawdza kalendarz użytkownika, warunki na miejscu, jego wzrost i wagę ze smartwatcha, ulubione marki i budżet, po czym w kilka sekund kupuje odpowiednie narty wodne. Bez otwartych kart w przeglądarce, porównywania recenzji i wahania.
Miało to oznaczać koniec marketingu, jaki znamy. Agenci nie przejmują się tym, jak bardzo kochana jest marka, liczą się dla nich wyłącznie dane. Cały lejek sprzedażowy, od pierwszego kontaktu z produktem po zakup, kurczy się do jednej decyzji podjętej w ułamku sekundy. Lojalność trzeba więc zdobywać na dwóch frontach, emocjonalnym u ludzi i algorytmicznym u maszyn, a reklama przestaje być opowieścią i staje się sygnałem w postaci aktualnych cen, dostępności i uporządkowanych danych o produkcie.
W listopadzie 2026 roku tezę podchwyciły siostry Olivia i Justine Moore z funduszu Andreessen Horowitz w jeszcze dalej idącym eseju Welcome to the B2A Economy. Wyszły od tezy, że firmy przez dekady trzymały boty z daleka, a teraz będą walczyć o ich względy. Autorki twierdzą, że agenci AI stali się głównymi użytkownikami internetu, generują większość ruchu w sieci, piszą ponad połowę nowych artykułów i większość kodu trafiającego do produkcji.
Liczby, które mają przekonać
Na poparcie przywołują sporo danych. Shopify podał, że ruch kierowany do sklepów przez AI wzrósł w pierwszym kwartale 2026 roku ośmiokrotnie rok do roku, a liczba zamówień z wyszukiwań opartych na AI niemal trzynastokrotnie. Firma Human Security odnotowała ośmiokrotny wzrost ruchu agentowych przeglądarek między sierpniem a październikiem. Ruch z poleceń AI ma przy tym lepiej konwertować na sprzedaż i rzadziej kończyć się natychmiastowym opuszczeniem strony.
Pojawiają się też narzędzia, które mają ułatwić agentom zakupy. OpenAI uruchomiło właśnie usługę pozwalającą firmom zarejestrować się w ChatGPT, dodać katalogi produktów i śledzić, jak użytkownicy wchodzą z nimi w interakcję. Rozwijają się wtyczki i konektory, dzięki którym agent nie musi już klikać po stronach jak człowiek. Autorki opisują test, w którym ChatGPT przy tworzeniu reklamy wideo sam namówił je na płatny plan jednego z narzędzi.
Jako analogię przemawiającą za ich tezą siostry Moore wskazują fakt, że agenci programistyczni zmienili już pracę deweloperów w ciągu kilku miesięcy. We wrześniu 2026 roku ponad 40% zgłoszeń zmian w kodzie na GitHubie zaczynało się od szkicu agenta, wobec 17% pół roku wcześniej. Według Supabase ponad 60% nowych baz danych zakładają narzędzia AI, a w Vercelu liczba wdrożeń uruchamianych przez agentów wzrosła w ciągu roku 28-krotnie. Siostry Moore zadają pytanie, co się stanie, gdy z agentów zacznie korzystać pozostałe 99% pracowników, którzy nie są programistami.
Klienci mówią „jeszcze nie“
Dzień później Salesforce opublikował badanie, które pokazuje ten sam rynek z innej perspektywy. Ankieta objęła ponad 2,5 tys. konsumentów w USA, Wielkiej Brytanii, Kanadzie i Australii. Na pierwszy rzut oka wyniki potwierdzają trend. Prawie co piąty kupujący zaczyna dziś zakupy od AI, a 74% ufa jej rekomendacjom. Według Salesforce sztuczna inteligencja wpłynie na ponad jedno na pięć świątecznych zamówień, a 11% ankietowanych zrezygnowałoby z zakupu, gdyby asystent im go odradził.
Zaufanie kończy się jednak przy kasie. Personalnego agenta AI wypróbowało 31% konsumentów, ale z tej grupy zaledwie około 19% pozwoliło mu sfinalizować transakcję. Aż 73% ankietowanych nie czuje się komfortowo, przekazując agentowi dane płatnicze. W Wielkiej Brytanii połowa kupujących w ogóle nie jest zainteresowana tym, by agent robił za nią zakupy, w Kanadzie odsetek ten sięga 53%. Komunikat Salesforce ujmuje to obrazowo — klienci pozwalają agentom odwalić robotę, ale przycisku „kup teraz“ klikać im nie dają.

Ostrożność ma solidne podstawy. Wśród użytkowników osobistych agentów 27% twierdzi, że agent kupił coś zbyt drogiego, 22% miało przypadek, gdy agentowi zablokowano zakup, a tylko 32% nie doświadczyło żadnych poważnych błędów. Brytyjska część badania pokazuje, że cierpliwość klientów kończy się po dwóch, trzech pomyłkach asystenta.
Do tego dochodzi kwestia, której nikt jeszcze nie rozstrzygnął. Gubernator Rezerwy Federalnej Christopher Waller pytał na wrześniowej konferencji płatniczej, kto ponosi odpowiedzialność, gdy agent kupi nie to, co trzeba. Dopóki na to pytanie nie ma odpowiedzi, trudno się dziwić, że klienci nie oddają agentom karty.
Bardziej warstwa niż rewolucja
Z obu narracji wyłania się obraz bardziej złożony niż „koniec B2C“. Agenci już dziś zmieniają sposób, w jaki ludzie szukają produktów i podejmują decyzje, i ta część wizji B2A wydaje się przesądzona. Firmy, które nie zadbają o to, żeby agent mógł łatwo odczytać ich ofertę, ceny i dostępność, rzeczywiście mogą wypaść z gry, bo coraz więcej zakupów zaczyna się od pytania zadanego sztucznej inteligencji.
Ostatni krok, czyli delegowanie samego zakupu, idzie dużo wolniej. Hamują go błędy agentów, obawy o dane płatnicze i brak jasnych zasad odpowiedzialności. Siostry Moore same zauważają, że większość przedsiębiorstw wciąż blokuje ruch agentów z obawy przed oszustwami i obciążeniami zwrotnymi.
Przykład programistów pokazuje, że gdy narzędzie działa niezawodnie, ludzie przekonują się do niego bardzo szybko. Tyle że błąd agenta w kodzie można cofnąć jednym poleceniem, a nietrafione narty wodne trzeba odesłać i walczyć o zwrot pieniędzy. Na zgliszczach B2C raczej nie wyrośnie więc nowa gospodarka. Bardziej prawdopodobne, że B2A stanie się kolejną warstwą handlu, przez którą klienci będą najpierw szukać i porównywać, a dopiero znacznie później, gdy agenci przestaną się mylić, pozwolą im płacić.
Konieczne zastrzeżenie
Na koniec nie można jednak nie dopisać pewnego zastrzeżenia – obie strony sporu warto czytać z uwzględnieniem tego, kto wypowiada tezy:
- Andreessen Horowitz inwestuje w firmy budujące agentów i ich infrastrukturę, a esej sióstr Moore otwiera serię tekstów o „gospodarce agentów“ z mapą rynku pełną spółek, na których fundusz chce zarabiać.
- Rokt sprzedaje reklamę w momencie zakupu, więc wizja, w której ten moment staje się jedynym miejscem kontaktu z klientem, dobrze służy jego ofercie.
- Salesforce też nie jest bezstronny, bo sprzedaje firmom własnych agentów. Ciekawe, że jego dane nie przekreślają agentów jako takich, tylko przesuwają akcent. Według wcześniejszych analiz firmy 41% kupujących czuje się znacznie pewniej, gdy na pytania odpowiada asystent należący do marki, a sprzedawcy korzystający z takich agentów zanotowali w ubiegłe święta o 59% wyższy wzrost sprzedaży niż ci, którzy z nich nie korzystali. Klienci chętniej rozmawiają z agentem sklepu niż powierzają zakupy własnemu.