Dwa przemysłowe symbole Ameryki straciły w drugiej połowie XX wieku przemysł, który je zbudował. Detroit pogrążyło się w kryzysie zakończonym bankructwem, a Pittsburgh stał się jednym z ważniejszych ośrodków robotyki i sztucznej inteligencji w USA, bo przez dekady konsekwentnie inwestował w uczelnię, ludzi i startupy.
Pittsburgh i Detroit długo miały ze sobą wiele wspólnego. Jedno miasto wytapiało stal, drugie budowało z niej samochody. Oba przeżyły bolesny upadek przemysłu ciężkiego. Detroit długo nie potrafiło się po nim podnieść i w 2013 roku ogłosiło największe bankructwo miasta w historii Stanów Zjednoczonych. Pittsburgh po zamknięciu hut w latach osiemdziesiątych też stracił dziesiątki tysięcy miejsc pracy i dużą część mieszkańców. Dziś jest jednak wymieniany jednym tchem z centrami technologicznymi kraju.
Często opowiada się to jak historię szczęśliwego trafu. Dawne miasto stali znalazło się we właściwym miejscu w chwili, gdy wybuchł boom na AI. A jednak to opis mylący. Pittsburgh nie złapał fali sztucznej inteligencji. Budował ją przez dziesięciolecia.
Wszystko zaczęło się na uczelni
Kluczową rolę odegrał Carnegie Mellon University, gdzie badania nad sztuczną inteligencją prowadzono już w latach pięćdziesiątych. W 1979 roku dzięki grantowi Westinghouse w wysokości 3 mln dolarów powstał tam Robotics Institute, pierwszy uczelniany wydział robotyki w USA.
W kolejnych dekadach pieniądze płynęły z Departamentu Obrony, NASA i innych agencji federalnych. Finansowały technologie, które długo nie miały żadnych zastosowań komercyjnych. Te inwestycje przyciągnęły jednak do miasta najlepszych naukowców, inżynierów i studentów. Z czasem właśnie ta koncentracja talentów okazała się najcenniejszym majątkiem regionu, cenniejszym niż dawne huty.
Od laboratorium do firmy
Sama nauka by nie wystarczyła. Pittsburgh równolegle budował zaplecze, które pozwalało zamieniać badania w przedsiębiorstwa. W 1999 roku powstało Innovation Works, jeden z najaktywniejszych w kraju inwestorów na wczesnym etapie. Założenie było proste. Przełomowy pomysł potrzebuje czegoś więcej niż talentu technicznego, przede wszystkim pieniędzy na start, doświadczonych mentorów, dostępu do klientów i wsparcia w najbardziej niepewnym okresie.
W 2008 roku ruszył z kolei akcelerator AlphaLab, który z czasem rozrósł się w programy dla firm programistycznych, sprzętowych, robotycznych i medycznych. Jego część poświęcona zdrowiu, tworzona razem z lokalnymi grupami medycznymi Highmark Health i Allegheny Health Network, daje startupom dostęp do lekarzy i szpitali, w których ich rozwiązania mają potem działać. AlphaLab wsparł już ponad 300 startupów.
Gdy przyszedł ChatGPT, miasto było gotowe
Premiera ChatGPT w listopadzie 2022 roku uruchomiła globalną falę inwestycji w generatywną sztuczną inteligencję. Pittsburgh wszedł w nią z przewagą, bo wiedza, ludzie i powiązania między uczelnią a biznesem budowały się tam od pokoleń: według raportu Innovation Works i Ernst & Young firmy z regionu przyciągnęły w 2025 roku 2,29 mld dolarów inwestycji, trzecią najwyższą kwotę w historii. Ponad połowa trafiła do spółek z branży sprzętowej i robotyki, a średnia wartość transakcji niemal się podwoiła.
Co więcej pod względem finansowania AI i pojazdów autonomicznych w przeliczeniu na mieszkańca Pittsburgh zajmuje siódme miejsce w kraju, choć pod względem liczby ludności jest dopiero dwudziesty piąty. W ostatniej dekadzie w tamtejsze firmy zainwestowało ponad 300 funduszy z całego świata, w tym 56 po raz pierwszy w 2025 roku.
We wrześniu 2026 roku przyszło symboliczne ukoronowanie tej drogi. Założyciel Citadel Ken Griffin przekazał Carnegie Mellon University 3 mld dolarów, największą indywidualną darowiznę w historii amerykańskiego szkolnictwa wyższego. Prawie pół wieku po trzech milionach od Westinghouse uczelnia dostała tysiąc razy więcej.
Następne pokolenie
Portfelu spółek Innovation Works pokazuje, w jakich dziedzinach miasto chce grać dalej.
- Glacian Technologies tworzy cyfrowe bliźniaki do optymalizacji chłodzenia centrów danych, czyli odpowiedź na rosnący głód energii infrastruktury AI.
- Perforated’s AI rozwija inspirowane neurobiologią metody, które poprawiają dokładność modeli bez dodatkowych danych treningowych.
- Wood Wide AI uczy duże modele językowe lepiej radzić sobie z liczbami.
- Aquatonomy buduje autonomiczne podwodne roboty do inspekcji mostów, zapór i statków.
- Swan, firma z obszaru autonomii obronnej, przyciągnęła m.in. fundusz Andreessen Horowitz.
Historii Pittsburgha jest lekcją dla innych miast. Strategie rozwoju często polegają na wskazaniu modnej branży i próbach ściągnięcia jej do siebie ulgami i obietnicami. Pittsburgh zrobił coś mniej efektownego. Zaczął od tego, co już miał, inwestował w to konsekwentnie przez dziesięciolecia i zbudował system, który zamienia odkrycia naukowe w firmy.