Powodzie zmywają drogi, upał wygina szyny, susza zostawia barki na mieliźnie. Problem w tym, że transport działa jak łańcuch — gdy pęka jedno ogniwo, reszta odczuwa to natychmiast, na łamach The Conversation przekonuje Vahid Aryanpur kierownik projektu modelowania systemów energetycznych na University College Cork
Ekstremalna pogoda coraz częściej paraliżuje drogi, koleje, lotniska i szlaki wodne. Tego lata zamykano drogi w Niemczech z powodu upałów, a brytyjska kolej przeżywała chaos. Każda gałąź transportu obrywa jednak inaczej i wymaga innych rozwiązań.
Drogi
Ulewy zalewają ulice i tunele, wywołują osuwiska, blokują przejazdy i niszczą mosty. Upał zmiękcza asfalt, rozszerza beton i deformuje znaki drogowe. Dym z pożarów i burze pyłowe ograniczają widoczność na tyle, że zwykła jazda staje się niebezpieczna.
W Londynie kierowcy autobusów zapowiadają strajk w związku z pracą w upale. Twierdzą, że temperatura w kabinach przekracza 40°C.
Najgorzej wypadają kombinacje kilku zjawisk naraz. Podczas sztormu Claudia w Walii w 2025 roku ulewa połączona z silnym wiatrem wywołała powódź, a jednocześnie powalone drzewa i linie energetyczne zablokowały trasy przejazdu.
Kolej
Tory są wyjątkowo wrażliwe na powodzie i skrajne temperatury. W południowych Niemczech w 2024 roku ulewy wywołały osuwisko, które doprowadziło do wykolejenia pociągu dużych prędkości. Powodzie spowodowały wtedy falę odwołanych połączeń.
Upały potrafią być równie groźne. W 2022 roku w Birmingham pasażerowie utknęli na godziny w pociągu w tunelu, bo wysoka temperatura uszkodziła sieć trakcyjną. Opisywali wagon jako saunę. Na trasie Paryż–Bruksela po awarii klimatyzacji temperatura sięgnęła według relacji około 45°C, uwięziwszy setki osób.
Lotnictwo
Wysokie temperatury obniżają osiągi samolotów i uszkadzają infrastrukturę. Podczas fali upałów w 2022 roku lotnisko London Luton czasowo zamknięto, bo fragmenty pasa startowego zmiękły w rekordowych temperaturach. Loty przekierowano gdzie indziej.
Sztormy zalewają porty przybrzeżne, a dym z pożarów potrafi sparaliżować ruch. W 2025 roku spowodował setki odwołanych lotów w Marsylii.
Woda
Rzeki i porty mierzą się z paradoksem. Raz wody jest za dużo, raz za mało.
W 2024 roku ulewy podniosły poziom Dunaju w Austrii tak bardzo, że statki nie mogły bezpiecznie przepływać. W tym roku poziom Dunaju w Bułgarii spadł z kolei tak nisko, że odsłonił szkielety mamutów. Tegoroczna susza sprawiła, że Ren i Kanał Panamski stały się zbyt płytkie dla statków towarowych, co uderza w globalne łańcuchy dostaw.
Efekt domina
Najbardziej kosztowne są skutki pośrednie. Wyjątkowo niski poziom Renu zakłócił dostawy paliwa, przyczyniając się do braków na stacjach i wzrostu cen. Działa to też w drugą stronę — zalana linia kolejowa wypycha pasażerów na drogi, a zamknięty port przerzuca fracht na i tak zatłoczone autostrady.
Skala strat rośnie. Europejska przybrzeżna sieć transportowa traci już dziś setki milionów euro rocznie, a prognozy mówią o podwojeniu tej kwoty do około 1,5 miliarda.
Konsekwencje dotykają ludzi nawet wtedy, gdy infrastruktura działa. Upały zwiększają ryzyko wypadków przez zmęczenie i spadek koncentracji. Przedłużające się gorąco albo deszcze zmieniają to, kiedy i jak podróżujemy. Turystów potrafią wręcz zniechęcić do konkretnego kierunku.
Co da się z tym zrobić
Pierwszy kierunek to inżynieria. Materiały drogowe i kolejowe odporne na wysokie temperatury, lepszy drenaż stacji i portów, infrastruktura wytrzymująca podnoszący się poziom mórz.
Drugi dotyczy organizacji ruchu i codziennych nawyków. Skracanie czasu oczekiwania pieszych na światłach, cień wzdłuż tras pieszych i rowerowych, a podczas upałów wolniejsza jazda pociągów, żeby zmniejszyć ryzyko wyboczenia szyn. Kosztem są dłuższe podróże.
Trzeźwy wniosek brzmi tak: infrastruktury transportowej nie da się w pełni uodpornić na klimat. Zabezpieczenie przed każdym możliwym ekstremum byłoby technicznie trudne i zbyt kosztowne. Naprawianie szkód po każdej katastrofie przestało już jednak wystarczać.
Czytaj więcej na The Conversation